bizimlə əlaqə

AKTYORLAR

   Ağahüseyn Cavadov
 

   Aktyorluq onun varlığında idi.

   130 yaşı tamamlanmış milli peşəkər teatrımızın inkişaf etməsində misilsiz xidmətləri ilə seçilən sənətkarlardan biri də Ağahüseyn Cavadovdur. Uzun illərdən bəri mahir bir komediya ustası kimi tanınan Azərbaycan.SSR xalq artisti Ağahüseyn Cavadov ən çox müasir dövrün tamaşaçılarına "Bəxtiyar", "Görüş", "Sehrli xalat", "Bir qalanın sirri", "Qızmar günəş altında", "O olmasın, bu olsun", "İstintaq davam edir", "Şərikli çörək", "Əhməd haradadır?" və s. filmlərdən tanışdır. Yəqin ki, bir çoxlarımız bu filmlərdə Ağahüseyn Cavadovun özünəməxsus ustalıqla yaratdığı istər baş rol, istərsə də epizodik rollarda ifa etdiyi məzəli, eyni zamanda təkrarsız ifasını xatırlayırıq. Hətta bəzi filmlərdə aktyorun dediyi bir çox ifadələri hərdən öz aramızda səsləndiririk.
   İndi aktyor olmağa nə var ki... Dekorasiya da var, hər cür şərait də var, üstəlik aktyorluq sənətinə yiyələnmək üçün təhsil almaq imkanı da. Eyni zamanda Azərbaycan teatrının təməlini qoyan məşhur sənətkarların zəngin yaradıcılıq irsi də var. Amma o vaxtlar çox çətin idi bu sənətlə məşğul olmaq. Aldığın cüzi maaşla ev-eşik saxlamaq. Bəzən elə olurdu ki, bu sənət fədailəri açıq havada, tarlalarda, kolxozlarda tamaşalar verirdilər.
Arabaların üstündə dekorasiya qururdular. Gecəli-gündüzlü çalışırdılar. Çünki sənətlərini sevirdilər. Azərbaycan mədəniyyətinin təməl daşını qoymaqları ilə fəxr edirdilər. Milli teatrımızın təşəkkülü, inkişafı üçün münbit zəmin yaradırdılar. Ona zəngin həyat materialı, real məişət mənzərələri, canlı insan nəfəsi verməklə, aktyor sənətini formalaşdırırdılar. Ağahüseyn Cavadov da məhz belə aktyorlardan biri idi.
   Ağahüseyn Xəlil oğlu Cavadov 1894-cü ildə Bakıda anadan olmuşdur. Ömrünün 60 ilini səhnəyə həsr edən Ağahüseyn Cavadov da öz sələfləri kimi ilk təhsilini mollaxanada almışdır. Anası Hürmət xanım isə oğlunun oxumuş, savadlı olmasını çox istəyirdi. Lakin o dövrün ab-havası bir çoxları kimi Ağahüseyn Cavadovun da əl-qolunu bağlayırdı. A. Cavadov harda olursa-olsun teatr sənəti ilə maraqlanır, o dövrün görkəmli aktyorlarının, xüsusilə Sidqi Ruhullanın, Mirzəağa Əliyevin, Cahangir Zeynalovun, Hacıağa Abbasovun ifalarına tamaşa edir, onlarla bir sırada olmağı arzulayırdı. İlk addımlarını Tənqid-təbliğ teatrında atan Ağahüseyn Cavadovun sənət taleyi çox uğurlu olmuşdur. 1920-ci ildən səhnə fəaliyyətinə başlayan aktyor "Çin tanrısı", "Fırtına", "Ovod", "Anamın kitabı", "Qanlı səhra", "Bəxtsiz cavan", "Paris Noterdam kilsəsi", "Romanovların son günləri", "Namus" tamaşalarında yaratdığı obrazlarla tamaşaçıların geniş rəğbətini qazanır. Bu obrazların hərəsi ayrı-ayrılıqda süjet xəttinə görə bir-birindən kəskin surətdə fərqlənsə də, onun ifasının təkrarsızlığını sələfləri dönə-dönə qeyd edirdilər.
   Zəngin yaradıcılıq imkanlarına malik olan Ağahüseyn Cavadov xarakterik və dramatik rolların da ustad ifaçılarından olub. Yumşaq, sakit təbiətə malik olan bu aktyorun yaratdığı obrazlar həmişə təbii, canlı və inandırıcı olub. Çünki aktyorluq bu insanın varlığında idi. Onun rəng və boyalarının zənginliyi və əlvanlığı, sənətinə ciddi münasibəti həm dramlarda, həm komediyalarda, həm də operettalarda bir-birindən fərqlənən orijinal obrazlar yaratmağa imkan vermişdir.
   Musiqili Komediya Teatrının repertuarının zənginləşməsində Ağahüseyn müəllimin böyük rolu olmuşdur. 1938-ci ildə o, yenicə təşkil edilmiş Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrına dəvət olunmuşdur. Burada o, "Ər və arvad", "Əlli yaşında cavan", "Beş manatlıq gəlin", "Arşın mal alan", "Toy kimindir", "Evli ikən subay" və sair əsərlərin səhnə həyatının uğurlu alınmasından ötrü böyük yaradıcılıq zəhmətinə qatlaşmışdır. Yaratdığı komik obrazlarla yadda qalan, sevilən, istər kiçik, istərsə də böyük rollarında həmişə gülüş doğuran satira və yumora imkan verən epizodların, səhnələrin daha canlı, daha parlaq olması üçün öz aktyorluq məharətindən istifadə edən sənətkar Mirzəağa Əliyev, Kazım Ziya, Fatma Qədri, Mustafa Mərdanov, Möhsün Sənani, Leyla Bədirbəyli, Barat Şəkinskaya, Hökumə Qurbanova, Ağasadıq Gəraybəyli kimi sənətkarlarla yanaşı çalışmışdır. Əsl sənət fədaisi olan bu insan həmişə, istər səhnədə, istərsə də həyatda təbiiliyi, səmimiliyi ilə hamıdan seçilmişdir. Ekranda yaratdığı obrazlar ciddi sənət axtarışları, dəqiq və zəngin həyat müşahidəsi sayəsində maraqlı ekran həyatı kəsb etmişdir. Ədəbi əsərlərimizin bir çoxunun efirdə və mavi ekranda səslənməsində Ağahüseyn Cavadovun xidməti böyük olmuşdur. O, ömrünün 60 ildən çoxunu səhnəyə vermiş və 200-dən artıq səhnə obrazı yaratmışdır. İstər klassik dramaturgiyanın nümunələrində, istərsə də müasir əsərlərimizdə eyni hərarət və səmimiyyətlə çıxış etmişdir. Yaratdığı obrazlar uzun müddət hafizələrdə yaşamışdır.
   Ağahüseyn Cavadov Azərbaycan.SSR xalq artisti (1938) kimi fəxri ada layiq görülmüş, 2 dəfə "Şərəf nişanı" ordeni ilə təltif edilmişdir. Cavadov sənəti, Cavadov komizmi isə neçə-neçə sənətkar üçün əvəzsiz bir örnək olaraq Azərbaycan teatrının ayrılmaz tərkib hissəsi kimi bu gün də öyrənilir.

Teatr sahəsində rolları:
Dəmirçi Musa (Toy, S.Rəhman)
Bərbərzadə (Xoşbəxtlər, S.Rəhman)
Məmişov (Məhəbbət, M.Ibrahimov)
Luka Lukiç (Müfəttiş, N.Qoqol)
Brabansio (Otello, V.Şekspir)
İmran (Əcəb işə düşdük, S.Qurbanov)

Kino sahəsində rolları:
Sevimli mahnı
O olmasın bu olsun
Görüs
Şərikli Çörək
Əhməd Hardadır